Zakład Paleolitu i Mezolitu

Badania w Uzbekistanie

Adres: 00-927 Warszawa, ul. Krakowskie Przedmieście 26/28, Szkoła Główna, tel. 55 22 842, pok. 2.15, 0.30

Kierownik zakładu:
dr Michał Przeździecki

dyżury: pn. 9.45-11.15, czw. 14.45-16.15,  p. 2.15 lub 0.30

Pracownicy:
Prof. dr hab. Karol Szymczak
dr Małgorzata Kot

Doktoranci:
Mgr Natalia Gryczewska

Projekty badawcze:

Na granicy światów. Obozowisko kultury magdaleńskiej w Ćmielowie, woj. świętokrzyskie

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury. Program „Ochrona zabytków archeologicznych”

Celem projektu jest opracowanie oraz publikacja wyników badań archeologicznych przeprowadzonych w latach 2004–2009 na stanowisku archeologicznym z epoki kamienia Ćmielów 95 („Mały Gawroniec”), woj. świętokrzyskie. Do najważniejszych efektów tych badań należy odkrycie pozostałości obozowiska kultury magdaleńskiej, na które, obok unikatowych śladów pokonstrukcyjnych, składa się bogata kolekcja artefaktów. Przedmiotowe opracowanie zakłada wieloaspektowe, studium wszystkich pozyskanych zabytków ruchomych oraz nieruchomych,  jak również szerokiego pakietu danych geomorfologicznych i paleogeograficznych. W celu maksymalizacji potencjału interpretacyjnego przewidziane jest wykonanie serii adekwatnych analiz specjalistycznych (fizykochemicznych, paleośrodowiskowych). Realizacja projektu zaplanowana została w trybie dwuletnim, a jego głównym efektem będzie publikacja książkowa.

Badania w Uzbekistanie

„Multidyscyplinarne studia mikroregionalne nad środkowym paleolitem południowo-zachodniej części Gór Czatkalskich (zachodnie przedgórze Tien Szanu, Uzbekistan)” finansowany jest przez Narodowe Centrum Nauki (grant nr 2017/25/B/HS3/00520).

Badania wykopaliskowe w Uzbekistanie prowadzone są w Zakładzie Paleolitu i Mezolitu od 25 lat. Obecnie prowadzimy wykopaliska na stanowiskach w dolinie Katta Sai i Ertash Sai położonych na zachodnich przedgórzach Tien Szanu. Zapierające dech w piersi widoki i niezapomniana przygoda, jaką jest wyprawa przez Azję Centralną towarzyszą nam na co dzień przy badaniu pozostałości obozowisk z końca środkowego paleolitu. Kto był ich twórcą? Neandertalczyk, człowiek współczesny, czy Denisowczyk? Tego planujemy się dowiedzieć w najbliższych sezonach.
Chcesz dowiedzieć się więcej- zapraszamy na wykład monograficzny profesora Karola Szymczaka na temat Azji Centralnej oraz na nasze wykopaliska.
Badania prowadzone są we współpracy z Instytutem Archeologii Uzbeckiej Akademii Nauk i Instytutem Archeologii i Etnografii Rosyjskiej Akademii Nauk w Nowosybirsku.

Projekt „Scar pattern”

 „Analiza reliefu negatywowego. Testowanie metody.” finansowany jest ze środków Narodowego Centrum Nauki (grant nr 2016/21/D/HS3/02665).

W Zakładzie realizowany jest obecnie projekt z zakresu testowania metod analizy zabytków krzemiennych. Wymyślona stosunkowo niedawno metoda analizy zabytków bifacjalnych, mająca na celu odtworzenie historii tworzenia/łupania danego narzędzia na podstawie śledzenia chronologii widocznych na jego powierzchni negatywów odbić, jest obecnie coraz częściej wykorzystywana w archeologii. Metoda ta nie przeszła jednak dotąd wiarygodnych testów, które dały by odpowiedź, z jakim prawdopodobieństwem posługiwanie się nią daje nam wiarygodne wyniki. Nasz projekt ma na celu kompleksowe przetestowanie metody zwanej „scarpatteranalysis”. Tworzymy zatem rekonstrukcje zabytków krzemiennych, grupa testowa wykonuje ich analizy, a potem przy pomocy metody składanek weryfikujemy otrzymane wyniki ze stanem faktycznym. Proste? Jeśli chcesz wziąć udział w projekcie- zapraszamy na zajęcia z Metod analizy materiału krzemiennego lub bezpośrednio do naszego Zakładu.

Jaskinie Doliny Sąspowskiej

„Historia zasiedlenia jaskiń Doliny Sąspowskiej od paleolitu po nowożytność w świetle niepublikowanych źródeł z badań wykopaliskowych prof. Waldemara Chmielewskiego” finansowany jest ze środków Narodowego Centrum Nauki (grant nr 2016/22/E/HS3/00486).

Jest to obecnie największy realizowany w naszym Zakładzie projekt, którego celem jest nie tylko wykonanie zaplanowanych zadań badawczych ale także stworzenie interdyscyplinarnego zespołu badawczego. Projekt ma na celu opracowanie 12 stanowisk jaskiniowych położonych w Dolinie Sąspowskiej na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, badanych w drugiej połowie XX wieku przez prof. Waldemara Chmielewskiego. Wyniki tych badań nie były dotychczas publikowane. Projekt zakłada zatem analizę materiału odkrytego podczas tamtych wykopalisk, ale także ponowne otwarcie starych wykopów, na wybranych stanowiskach celem weryfikacji stratygrafii i pobrania prób do analiz geologicznych, paleontologicznych, palinologicznych, antrakologicznych i wielu innych.

Badane przez nas jaskinie zamieszkiwane były od środkowego paleolitu po późną nowożytność. Kolejno otwierane pudełka z zabytkami co dzień zaskakują nas czymś nowym. Dlaczego dziecko z Tunelu Wielkiego zostało pochowane z czaszką zięby w ustach? Dlaczego schronisko Garncarskie było dogodnym miejscem na warsztat garncarski? Kto zamieszkiwał Jaskinię Koziarnię na przełomie środkowego i górnego paleolitu? Czy w schronisku Bramka faktycznie znaleziono mezolityczny pochówek niemowlęcia? Kto tworzył mielerze przy Schronisku Kamienistym? Na te i wiele innych pytań stara się odpowiedzieć interdyscyplinarny zespół złożony z 22 badaczy.

Stefan Krukowski i Jego monografia Jaskinii Gvardjilas Klde

100 lat temu w 1916 roku Stefan Krukowski jako jeden z pierwszych archeologów przeprowadził wykopaliska archeologiczne na stanowisku paleolitycznym na terytorium dzisiejszej Gruzji. Pracował on w trakcie I wojny światowej w Muzeum Kaukaskim w Tbilisi i do czasu jej zakończenia zdołał zanalizować około 30 000 górnopaleolitycznych zabytków znalezionych podczas dwóch miesięcy wykopalisk w jaskini Gvardjilas Klde, w regionie Imereti. Opuszczając Tbilisi w 1918r. S. Krukowski miał gotowy do druku test monografii stanowiska. Niestety książka nigdy nie ukazał się drukiem.
100 lat później we współpracy z Państwowym Muzeum Archeologicznym w Warszawie, gdzie przechowywany jest rękopis książki, postanowiliśmy podjąć się krytycznego wydania tej książki. Praca jest utrudniona, gdyż nie zachowały się oryginalne ,przygotowane przez autora, tablice z rysunkami zabytków. Dysponujemy obecnie jedynie rękopisem w języku rosyjskim, niedokończonym tłumaczeniem na język francuski i dziennikiem polowym S. Krukowskiego prowadzonym podczas wykopalisk. Dzięki pomocy Muzeum Narodowego w Tbilisi byliśmy także w stanie dotrzeć do zachowanej w całości kolekcji zabytków pochodzących z wykopalisk z 1916r. Przygotowywana książka opublikowana zostanie na początku 2019r. w czterech językach polskim, gruzińskim, rosyjskim i angielskim.