Zakład Papirologii


Adres:
Zakład Papirologii
Instytut Archeologii, pok. 3.15
ul. Krakowskie Przedmieście 26/28
00-927 Warszawa
tel. (0048) 22 5522815
e-mail: t.derda@uw.edu.pl

Kierownik zakładu:
dr hab. Tomasz Derda, prof. UW

Pracownicy:
prof. dr hab. Adam Łajtar
prof. dr hab. Adam Łukaszewicz
dr Grzegorz Ochała
dr Joanna Wegner – członek zespołu w grancie Maestro prof. Wipszyckiej
mgr Tomasz Płóciennik

Współpracownicy:
Projekt Mnisi i wspólnoty monastyczne we wschodnim Śródziemnomorzu (IV–VIII w.), NCN, grant Maestro nr 2015/18/A/HS3/00485.
Kierownik projektu:
prof. dr hab. Ewa Wipszycka
Członkowie zespołu:
dr Adam Izdebski
mgr Aleksandra Pawlikowska-Gwiazda
dr Przemysław Piwowarczyk
dr Joanna Wegner
dr Marzena Wojtczak

Doktoranci:
Tomasz Barański
Kamila Braulińska
Joanna Ciesielska
Agata Deptuła
Marzena Ożarek-Szilke
Małgorzata Krawczyk
Andrzej Mirończuk
Aleksandra Pawlikowska-Gwiazda
Bartosz Wojciechowski

Informacje o zakładzie:
Zainteresowania pracowników Zakładu Papirologii są bardzo różnorodne, jednak zawsze koncentrują się na źródłach pisanych dotyczących starożytności i średniowiecza. W naszych pracach zajmujemy się zarówno papirusami, ostrakami, inskrypcjami, jak i tekstami literackimi w czterech językach: grece, łacinie, koptyjskim i staronubijskim. Zakres terytorialny badań prowadzonych w Zakładzie jest równie szeroki. Jako papirolodzy i epigraficy bierzemy udział w pracach archeologicznych na Cyprze, Bałkanach, w Afryce Północnej, na Bliskim Wschodzie i w dolinie Nilu (Egipt i Sudan).

Zakład jest współwydawcą czasopisma The Journal of Juristic Papyrology notowanego na liście Scopus oraz serii monografii The Journal of Juristic Papyrology Supplement Series.

Zakład Papirologii może pochwalić się największą w Polsce kolekcją papirusów i ostraków zapisanych w demotyce, po grecku i koptyjsku.

Tomasz Derda

Kilka słów o papirologii

Papirologia jako osobna dyscyplina naukowa narodziła się u schyłku XIX wieku, w czasach, gdy na uniwersytetach niepodzielnie panowały studia klasyczne a znajomość łaciny i greki była niezbędnym elementem wykształcenia każdego inteligenta. Nowe źródła, papirusy wydobywane z piasków Egiptu, dały filologom nieznane dzieła literatury starożytnej, historykom prawa – kontrakty i umowy ilustrujące funkcjonowanie prawa w praktyce, historykom wreszcie – dokumenty pozwalające na zupełnie nowe spojrzenie na starożytne dzieje. Theodor Mommsen, jedyny historyk starożytności nagrodzony literackim Noblem, miał powiedzieć, że jak dziewiętnasty wiek był stuleciem epigrafiki, tak dwudziesty będzie wiekiem papirologii. Tak też się stało: przez sto trzydzieści lat papirologia intensywnie się rozwijała osiągając dziś pozycję jednej z najciekawszych małych dyscyplin humanistycznych. Ciągły dopływ nowych źródeł umożliwia nieustanną weryfikację starych poglądów. Papirologia jest wśród nauk humanistycznych wyjątkowo skomputeryzowana: bazy danych zawierają dziś tekst wszystkich opublikowanych dokumentów, wraz z ich zdjęciami, umożliwiając każdemu na ekranie komputera studiowanie dowolnego papirusu. Immanentną cechą papirologii jest jej interdyscyplinarność – analiza papirusów wymaga wiedzy filologicznej, historycznej, z zakresu historii prawa, archeologii, ale także geografii, historii klimatu, techniki etc.

Granty:
Bieżące:
– 2017–2019: Inskrypcje na ścianach kościołów w Banganarti jako źródło do studiów nad społeczeństwem i kulturą Nubii chrześcijanskiej; NCN, grant nr UMO-2016/21/B/HS3/00930; kierownik projektu: prof. dr hab.  Adam Łajtar

Zrealizowane:
– 2016–2018: „Czymże jest imię?” Badania nad onomastyką Nubii chrześcijańskiej; NCN, grant nr UMO-2015/17/D/HS3/00372; kierownik projektu: dr Grzegorz Ochała
– 2012–2015: Antyczne źródła pisane do najdawniejszych dziejów ziem Polski; NCN, grant nr UMO-2011/03/B/HS3/00560; kierownik projektu: prof. dr hab. Jerzy Kolendo (2012–2014); mgr Tomasz Płóciennik (2014–2015)
– 2012–2014: Systemy chronologiczne Nubii chrześcijańskiej: kalendarz liturgiczny i lista królów; MNiSW, grant nr 0392/IP3/2011/71; kierownik projektu: dr Grzegorz Ochała
– 2009–2015: Opracowanie papirusów greckich i łacińskich z Qasr Ibrim z okresu Augusta znalezionych w trakcie wykopalisk brytyjskich w latach 1963-1988; NCN; kierownik projektu: prof. dr hab. Adam Łajtar

Badania wykopaliskowe:
Pracownicy Zakładu brali i biorą udział w pracach następujących misji archeologicznych:
– Aleksandria (Egipt)
– Banganarti (Sudan)
– Deir el-Bahari, świątynia Hatszepsut (Egipt)
– Dendera (Egipt)
– Dolina Królów, grobowiec Ramzesa VI (Egipt)
– Dongola (Sudan)
– Ghazali (Sudan)
– Hippos (Izrael)
– Marea (Egipt)
– Naqlun (Egipt)
– Nea Paphos (Cypr)
– Novae (Bułgaria)
– Ptolemais (Libia)
– Risan (Czarnogóra)
– Sheikh Abd el-Gurna, erem MMA 1152 (Egipt)
– Tell Atrib (Egipt)