Dyżur A .Tomas 8 kwietnia

W związku z wykładem prof. Chr. Howgego odwołuję dyżur w poniedziałek 8.04. Zapraszam studentów na dyżur w środę. W pilnych sprawach proszę o kontakt mailowy. Agnieszka Tomas

Ljubuški – rzymski fort oddziałów pomocniczych

Kierownik badań: mgr Tomasz Dziurdzik
Miejsce badań: Ljubuški
Kraj: Bośnia i Hercegowina
Instytucje uczestniczące w badaniach: Instytut Archeologii UW, Uniwersytet w Mostarze, općina (gmina) Ljubuški
Charakter stanowiska: nieinwazyjne badania rzymskiego osadnictwa na obszarze terytorium wiejskiego kolonii Narona

Opis aktualnych badań: Polsko-hercegowińskie badania w regionie Ljubuški (kanton zachodniohercegowiński, Bośnia i Hercegowina) prowadzone są od 2015 roku. W 2016 roku rozpoczęliśmy projekt badawczy, którego celem jest rozpoznanie i zadokumentowanie pozostałości rzymskiego osadnictwa na obszarze, który w starożytności stanowił terytorium wiejskie kolonii Narona, jednego z najważniejszych miast prowincji Dalmacja. W połączeniu z analizą dostępnych informacji na temat populacji tego rejonu uzyskane zostaną informacje na temat zasiedlenia tego obszaru, stosunków społecznych oraz procesu romanizacji. Kluczowe jest rozpoznanie roli stacjonującej w tej okolicy jednostki wojsk pomocniczych oraz osiedlonych tam przez cesarza Tyberiusza weteranów, którzy w ramach nagrody za służbę otrzymywali działki ziemi na niespokojnym obszarze.

W trakcie badań udało się m.in. odnaleźć kolejny fragment ważnej inskrypcji nagrobnej z bogatą dekoracją. Przeprowadzone badania geofizyczne ostatecznie dowiodły, że jedno z ważniejszych w okolicy stanowisk archeologicznych było rzymskim fortem, co pozwoliło rozstrzygnąć trwającą od ponad 100 lat naukową dyskusję na temat jego funkcji.

Projekt/finansowanie: “Żołnierze, weterani i cywile na zapleczu rzymskiej kolonii. Badania nad starożytnym krajobrazem osadniczym i społecznym okolic Ljubuski (Bośnia i Hercegowina) z wykorzystaniem nieinwazyjnych metod prospekcji archeologicznej”, NCN, PRELUDIUM 10, nr 2015/19/N/HS3/00886.

Dyżur A. Tomas 11.03

W związku z pilną wizytą lekarską odwołuję dyżur w dniu 11.03. Wykład w tym dniu odbędzie się normalnie. W razie pilnej konieczności proszę o kontakt drogą mailową. Agnieszka Tomas

Pojejena – rzymski fort oddziałów pomocniczych

Kierownik badań: mgr Emil Jęczmienowski
Miejsce badań: Pojejena
Kraj: Rumunia
Instytucje uczestniczące w badaniach: Instytut Archeologii UW, Muzeum Banatu
Charakter stanowiska: rzymski fort oddziałów pomocniczych i osiedle przyforteczne (vicus)

Stanowisko Pojejena położone jest w południowo-zachodniej Rumunii (Banat) nad Dunajem. Jest to rzymski fort wojskowy, który został założony w tym miejscu prawdopodobnie w latach 80. I w. n.e., w okresie wojen dackich cesarza Domicjana. Punkt wybrany przez Rzymian znajduje się niemal u wejścia do Żelaznych Wrót, czyli dość długiego odcinka środkowego Dunaju, który w okresie antycznym był nieżeglowny ze względu na skaliste dno. Fort użytkowany był także podczas kampanii wojennych Trajana (101-102 i 105-106), których następstwem było założenie prowincji Dacja. Rzymskie wojsko z pewnością stacjonowało w tym miejscu przez cały okres istnienia prowincji. Znaleziska archeologiczne wskazują jednak, że Rzymianie byli obecni w tym miejscu także po ewakuacji Dacji, w okresie późnoantycznym. Co ciekawe, stacjonująca tu jednostka pieszych – cohors V Gallorum – podlegała namiestnikowi Mezji Górnej, a nie Dacji, choć fort leżał w granicach tej drugiej prowincji.

Pojejena. Wyniki badań geofizycznych w sezonie 2018. Opr. M. Pisz

Dzięki sondażom wykopaliskowym prowadzonym przez archeologów rumuńskich udało się ustalić zarys planu fortu, którego powierzchnia wynosiła około 3 ha. Dzięki wsparciu finansowemu Narodowego Centrum Nauki od roku 2016 realizowany jest projekt badań nieinwazyjnych zatytułowany „Rzymski fort i vicus w miejscowości Pojejena (okręg Caraş-Severin, Rumunia)”. Celem badań jest rozpoznanie pozostałości fortu oraz infrastruktury i osadnictwa cywilnego wokół niego. Dotychczas prowadzone badania nieinwazyjne pozwoliły wykryć pozostałości jeszcze jednej fazy budowlanej fortu, który był jest nieco mniejszy, a rozplanowanie mniej regularne. Przedmiotem obecnych badań jest ustalenie relacji chronologicznej między obiema fazami fortu metodą wykopalisk sondażowych. Jednocześnie, prowadzone są badania powierzchniowe i geofizyczne wokół fortu, które pozwolą na stworzenie mapy osadnictwa rzymskiego w tym rejonie.

Projekt/finansowanie: “Rzymski fort i vicus w miejscowości Pojejena (okręg Caras-Severin, Rumunia)”, Narodowe Centrum Nauki, nr projektu 2016/21/N/HS3/02933

Novae – statuaryczno-epigraficzny pejzaż centralnej części rzymskiego obozu

Kierownik badań: prof. dr hab. Tadeusz Sarnowski
Miejsce badań: Bułgaria, Swisztow
Charakter stanowiska: rzymski obóz legionowy i miasto późnoantyczne
Datowanie: I-VI w.

Komputerowa rekonstrukcja części zabudowy rzymskiego obozu, autor: J. Kaniszewski
Komputerowa rekonstrukcja części zabudowy rzymskiego obozu, autor: J. Kaniszewski

Głównym celem projektu jest dokumentacja i publikacja ponad dwudziestu baz posągów z II do V w. z greckimi i łacińskimi napisami oraz kilku napisów budowlanych odkrytych podczas prac ziemnych (2013) poprzedzających rekonstrukcję komendantury (principia) rzymskiego legionu w Novae (Bułgaria). Łączna ilość inskrybowanych kamieni z principia w Novae sięga obecnie 50 znalezisk. Publikację nowego zbioru trzeba poszerzyć o monograficzne opracowanie całego statuaryczno-epigraficznego pejzażu budowli z wykorzystaniem opublikowanych tekstów, nieinskrybowanych cokołów, gzymsów, ołtarzy i ponad stu odłamków brązów statuarycznych. Całość ma dostarczyć maksimum informacji o paleografii i formularzu napisów, czasie, miejscu, okolicznościach, powodach wystawienia, finansowaniu pomnika, ołtarza, budowli lub jej części, materiale, wymiarach, typie plastycznym, wyglądzie statui, o osobie dedykanta, miejscu i roli ukazanego bóstwa w religii obozowej i kultach regionu dolnego Dunaju, związkach z osobą władcy.Materiał z Novae zostanie poddany analizie i próbie periodyzacji; odtworzymy też słownie i rysunkowo rzeźbiarski i epigraficzny komponent obiektu,co pozwoli także zrozumieć lepiej wielorakie funkcje całej budowli w życiu obozu i przebieg uroczystości w principia. Pomocą służyć będą już wykonane wirtualne wizualizacje architektury i rekonstrukcja w terenie. Weryfikacji wniosków posłuży analiza materiału paralelnego, czyli możliwie wszystkich znalezisk napisów, rzeźb i reliefów z innych komendantur.Wynikiem projektu będzie monografia zjawiska w skali całego cesarstwa, w tym odtworzenie modelu funkcjonowania na płaszczyźnie religijnej i propagandowej principia jako najważniejszego obiektu w zabudowie każdego obozu