Studia podyplomowe – Archeologia Wojny

Aktualności ¦ Rekrutacja ¦ Odpłatność ¦ Program

Aktualności

Rekrutacja na II edycję studiów podyplomowych „Archeologia Wojny” już wkrótce!

Z przyjemnością informujemy, że po sukcesie pierwszej edycji studiów podyplomowych „Archeologia Wojny” Wydział Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego uruchamia kolejną edycję programu.

REKRUTACJA 2026/2027

Rekrutacja na II edycję studiów rozpocznie się 19 sierpnia 2026 i potrwa do 10 września 2026.

Liczba miejsc jest ograniczona. Szczegółowe informacje dotyczące zasad rekrutacji, harmonogramu oraz wymaganych dokumentów zostaną opublikowane na stronie studiów oraz w systemie IRK UW.

Podziękowania po zakończeniu pierwszej edycji

Wraz z zakończeniem pierwszej edycji studiów podyplomowych „Archeologia Wojny” pragniemy serdecznie podziękować wszystkim Wykładowcom oraz Studentom za ich zaangażowanie, pracę i wkład w rozwój tego wyjątkowego przedsięwzięcia.

Gdy w październiku 2025 roku na Wydziale Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego rozpoczęły się jednoroczne studia podyplomowe „Archeologia Wojny”, był to pierwszy w Polsce interdyscyplinarny kierunek edukacji poświęcony archeologii wojny i wojskowości. Program został przygotowany z myślą o osobach zainteresowanych badaniem konfliktów zbrojnych z perspektywy archeologii, historii wojskowości, antropologii i nauk pokrewnych.

Realizację tych ambitnych założeń zapewniło grono wybitnych specjalistów reprezentujących liczne ośrodki naukowe, muzea oraz instytucje badawcze z całej Polski. Studia były prowadzone przez Wydział Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego we współpracy z uczelniami akademickimi i muzeami.

O programie studiów

Studia podyplomowe „Archeologia Wojny” to specjalistyczny, interdyscyplinarny program liczący 150 godzin dydaktycznych, poświęcony archeologii wojny i wojskowości od pradziejów po II wojnę światową. Osią programu jest analiza czterech podstawowych zagadnień:

  • uzbrojenia i technologii produkcji broni,
  • taktyki walki,
  • fortyfikacji i sztuki oblężniczej,
  • wojny na morzu.

Program łączy archeologię, historię wojskowości, antropologię, antropologię fizyczną, medycynę sądową oraz elementy rekonstrukcji historycznej, oferując uczestnikom wyjątkowo szeroką perspektywę badawczą.

Najważniejsze atuty programu

Szeroka perspektywa chronologiczna

Program obejmuje niemal całą historię konfliktów zbrojnych – od epoki kamienia, przez epokę brązu, świat celtycki i germański, cywilizacje starożytnego Bliskiego Wschodu, Grecję i Rzym, średniowiecze, nowożytność, aż po I i II wojnę światową. Dzięki temu uczestnicy mogą śledzić ewolucję uzbrojenia, organizacji armii, fortyfikacji oraz sposobów prowadzenia działań wojennych.

Silne osadzenie w archeologii

Program nie jest klasycznym kursem historii wojskowości. Szczególny nacisk położono na analizę źródeł archeologicznych: znalezisk broni, pól bitewnych, grobów wojowników, fortyfikacji oraz śladów obrażeń zachowanych na szczątkach ludzkich. Pozwala to zrozumieć, w jaki sposób archeologia rekonstruuje przebieg dawnych konfliktów.

Rozbudowany komponent fortyfikacyjny

Zagadnienia związane z architekturą obronną obecne są niemal w każdym bloku zajęć. Omawiane są między innymi egipskie twierdze, mury mykeńskie, rzymskie obozy i limes, oppida celtyckie, grody słowiańskie, zamki średniowieczne, bastiony nowożytne oraz fortyfikacje polowe XX wieku. Jest to szczególnie cenna część programu dla osób zainteresowanych archeologią krajobrazu, architekturą obronną i ochroną zabytków militarnych.

Archeologia, antropologia i medycyna sądowa

Istotnym elementem studiów są zagadnienia z zakresu antropologii wojny, antropologii fizycznej i medycyny sądowej. Uczestnicy zdobywają wiedzę dotyczącą identyfikacji obrażeń, analizy szczątków ludzkich, rozpoznawania śladów przemocy interpersonalnej oraz badań masowych grobów. Są to kompetencje coraz częściej wykorzystywane w badaniach archeologii konfliktów.

Archeologia konfliktów współczesnych

Program obejmuje również problematykę I i II wojny światowej, archeologię totalitaryzmów, miejsca egzekucji oraz obozy zagłady. Takie podejście wpisuje się w najnowsze światowe trendy badawcze i pokazuje, że archeologia może być skutecznym narzędziem badania również najnowszej przeszłości.

Kadra specjalistów

W zajęciach uczestniczyli uznani badacze, muzealnicy i praktycy reprezentujący różne dziedziny nauki. Dzięki temu słuchacze mogli zapoznać się zarówno z najnowszymi wynikami badań, jak i doświadczeniami płynącymi z praktyki terenowej oraz muzealnej.

Element praktyczny

Cennym uzupełnieniem programu były zajęcia związane z odtwórstwem historycznym, pozwalające spojrzeć na broń i wyposażenie wojskowe nie tylko jako źródła historyczne, lecz również jako materialne dziedzictwo wymagające dokumentacji, badań i ochrony.

Dziękujemy i zapraszamy

Szczególne podziękowania kierujemy do Studentów pierwszej edycji. Państwa zainteresowanie tematyką studiów, aktywność podczas zajęć oraz gotowość do wymiany doświadczeń potwierdziły, że w Polsce istnieje duże zapotrzebowanie na specjalistyczne kształcenie w zakresie archeologii wojny i wojskowości.

Dziękujemy wszystkim Wykładowcom, Partnerom oraz Słuchaczom, którzy przyczynili się do sukcesu pierwszej edycji. Zdobyte doświadczenia i bardzo pozytywny odbiór programu pozwalają nam z satysfakcją kontynuować ten projekt i zaprosić kandydatów do udziału w kolejnej edycji studiów podyplomowych „Archeologia Wojny”.

Rozpoczęcie rejestracji w systemie Internetowej Rekrutacji Kandydatów (IRK) 19.08.2026

Kontakt: archeologiawojny@uw.edu.pl

Studia podyplomowe „Archeologia wojny” obejmują 150 godzin zajęć dydaktycznych i praktycznych, w tym wykładów, ćwiczeń oraz warsztatów.
Studia trwają dwa semestry, a warunkiem ich ukończenia jest uzyskanie:
– wszystkich efektów kształcenia określonych w programie studiów podyplomowych,
– wszystkich punktów ECTS wymaganych do ukończenia studiów podyplomowych,
– pozytywnego wyniku egzaminu dyplomowego.

Absolwenci otrzymają dyplom ukończenia studiów podyplomowych z wykazem zaliczonych przedmiotów oraz oceną końcową.

Zajęcia będą prowadzone w systemie zjazdów weekendowych.

Większość zajęć teoretycznych odbędzie się w siedzibie Wydziału Archeologii UW, przy ul. Krakowskie Przedmieście 26/28 w Warszawie.

Kandydaci powinny wykazać się posiadaniem dyplomu licencjata, inżyniera (lub równoważnego), lub magistra (każdy rodzaj studiów).

Rekrutacja

Rozpoczęcie rejestracji w systemie Internetowej Rekrutacji Kandydatów (IRK) 19.08.2026
Ostatni dzień rejestracji w systemie IRK 10.09.2026
Ogłoszenie wyników rekrutacji 24.09.2026
Przyjmowanie dokumentów od kandydatów 25-26.09.2026
Kontakt: archeologiawojny@uw.edu.pl

Wymagania stawiane kandydatom
Kandydaci powinny wykazać się posiadaniem dyplomu licencjata, inżyniera (lub równoważnego), lub magistra (każdy rodzaj studiów).
Zasady naboru
Przyjęcie na studia odbywa się na podstawie kolejności zgłoszeń. W przypadku, gdy liczba kandydatów przekracza liczbę miejsc o przyjęciu decyduje kolejność zgłoszeń. Minimalna liczba studentów to 20 osób.
Miejsce składania dokumentów
– osobiście: do Komisji Rekrutacyjnej w miejscu:
Wydział Archeologii UW,
budynek Szkoły Głównej,
ul. Krakowskie Przedmieście 26/28,
00-927 Warszawa,
w sali 1.09 (parter)
– za pośrednictwem firmy kurierskiej (w przypadku wysyłania dokumentów kurierem decyduje data wpływu dokumentów, kopie dokumentów w tym przypadku muszą być potwierdzone notarialnie)
na adres: Komisja Rekrutacyjna WA UW,
Wydział Archeologii UW,
ul. Krakowskie Przedmieście 26/28, 00-927 Warszawa,
z dopiskiem: Archeologia Wojny – studia podyplomowe.

Wymagane dokumenty
Kandydaci zobowiązani są przedstawić następujące dokumenty:
1. podpisane podanie o przyjęcie na studia – generowane z systemu IRK;
2. oryginał lub uwierzytelniony odpis dyplomu ukończenia studiów wyższych: dyplomu magistra albo dyplomu licencjata albo dyplomu inżyniera albo dyplomu równorzędnego wydanego za granicą, celem sporządzenia kopii i poświadczenia jej zgodności z oryginałem lub uwierzytelnionym odpisem;
3. podpisane zobowiązanie do ponoszenia kosztów odpłatności za studia (w dwóch egzemplarzach) – generowane z systemu IRK;

LICZBA MIEJSC OGRANICZONA – DECYDUJE KOLEJNOŚĆ WPŁYWU KOMPLETU DOKUMENTÓW REKRUTACYJNYCH!

 

Odpłatność

Opłata za usługi edukacyjne na studiach podyplomowych „Archeologia wojny” wynosi 7000 PLN.

Terminy zjazdów (wersja wstępna)

  1. 10-11 października 2026
  2. 7-8 listopada 2026
  3. 5-6 grudnia 2026
  4. 9-10 stycznia 2027
  5. 23-24 stycznia 2027
  6. 20-21 lutego 2027
  7. 6-7 marca 2027
  8. 3-4 kwietnia 2027
  9. 15-16 maja 2027
  10. 5-6 czerwca 2027

Godziny zajęciowe (wersja wstępna)

Sobota
9.30-14.30
45 minut przerwy
15.15-18.30
Niedziela (zjazdy od października do lutego i zjazd czerwcowy)
9.00-14.00
Niedziela (zjazdy od marca do maja)
9.00-15.45

Program studiów – Archeologia Wojny

Wykaz zajęć:
1. Wojna jako fenomen biologiczno-społeczny:
– antropologia wojny/wojna w ujęciu antropologicznym;
– u źródeł konfliktów zbrojnych – geneza wojny;
– „serce żołnierza” psychologiczne aspekty prowadzenia wojny;
– ekonomia, gospodarka, społeczeństwo – różne oblicza wojny;
– od armii obywatelskiej do armii zawodowej;
– od starożytności po współczesność, ofiary wojny, rzezie, niewolnictwo, przesiedlenia.

2. Konflikty zbrojne w badaniach archeologicznych – wprowadzenie:
– epoka kamienia – myśliwi czy wojownicy?, przedstawienia wojowników/myśliwych w sztuce naskalnej;
– epoka brązu i wczesna epoka żelaza, symbolika broni;
– okres lateński, podbój-kolonizacja- migracja (wędrówka Bastarnów; kolonizacja celtycka, ludzie stepu), symbolika broni;
– okres wpływów rzymskich, broń ze stanowisk wodnych, symbolika broni.

3. Szczątki ludzkie w kontekście konfliktów zbrojnych:
– antropologia fizyczna/medycyna sądowa,
– co mówią kości?;
– ślady na kościach/groby masowe (konflikt czy polowanie?), pochówki wojowników.

4. Archeologia terroru:
– miejsca kaźni;
– obozy zagłady;
– pochówki ofiar terroru (archeologia, etyka, metodyka, aspekty prawne);
– cmentarze wojskowe.
5. Archeologia pól bitewnych:
– źródła historyczne a archeologia.

6. Fortyfikacje i sztuka oblężnicza na przestrzeni dziejów:
– fortyfikacje w Mezopotamii i starożytnym Egipcie;
– starożytna Grecja od epoki brązu po okres hellenistyczny, fortyfikacje miast i portów, ufortyfikowane gospodarstwa;
– Rzym i Bizancjum, fortyfikacje miast i obozów legionowych, limes;
– epoka kamienia, fortyfikacje i osady obronne (rowy, palisady, rondele);
– epoka brązu i wczesna epoka żelaza, fortyfikacje;
– okres lateński, fortyfikacje (osady wyżynne, oppida);
– okres wpływów rzymskich, fortyfikacje;
– okres wędrówek ludów (Germanie, Hunowie);
– wczesne średniowiecze, grody, zamki, fortyfikacje miejskie, rezydencje typu motte;
– XVI–XIX w., fortyfikacje miejskie/miasta warowne, ufortyfikowane rezydencje magnackie – palazzo in fortezza;
– I wojna światowa i wojna polsko-bolszewicka, fortyfikacje polowe;
– II wojna światowa, fortyfikacje polowe i fortyfikacje stałe.

7. Wojna na morzu:
– w Mezopotamii i starożytnym Egipcie
– starożytna Grecja od epoki brązu po okres hellenistyczny, od dwudziestowiosłowców po poliremy epoki hellenistycznej, taktyka walki na morzu, infrastruktura obsługująca flotę, piractwo;
– Rzym i Bizancjum, flota rzymska na przestrzeni wieków; walka z piractwem, taktyka walki;
– średniowiecze, wojna na morzu;
I i II wojna światowa, wojna morska (okręty podwodne, pierwsze lotniskowce).

8. Struktury militarne i taktyka walki:
– starożytny Egipt i jego armia;
– od starożytnej Mezopotamii do Imperium Sasanidów;
– starożytna Grecja od epoki brązu po okres hellenistyczny, taktyka walki i jej zmiany (od armii polis po armie hellenistyczne);
– Rzym i Bizancjum, legiony rzymskie na przestrzeni wieków: uzbrojenie, machiny wojenne, organizacja, taktyka walki, jednostki pomocnicze: uzbrojenie, organizacja, taktyka walki, odmienni przeciwnicy – zróżnicowane sposoby prowadzenia walki;
– epoka brązu i wczesna epoka żelaza, koczownicy;
– okres lateński, sposoby walki, taktyka walki na podstawie wybranych bitew i przekazów antycznych;
– okres wpływów rzymskich, sposoby walki i jej zmiany, techniki i taktyka walki, hierarchia w grupie wojowników;
– okres wędrówek ludów (Germanie, Hunowie), techniki i taktyka walki, sposoby walki;
– wczesne średniowiecze, od drużyny wojów do stanu rycerskiego, taktyka walki;
– późne średniowiecze, upadek rycerstwa, taktyka walki na przykładzie wybranych bitew,
– XVI–XVII w., wojny Rzeczpospolitej: piechota, jazda, artyleria;
– XVIII–XIX w., polskie powstania narodowe (uzbrojenie, symbolika patriotyczna);
– I wojna światowa i wojna polsko-bolszewicka, taktyka walki;
– II wojna światowa, wojna partyzancka, taktyka walki na podstawie wybranych bitew.

9. Uzbrojenie i technika wytwórstwa broni:
– Mezopotamia i starożytny Egipt
– starożytna Grecja od epoki brązu po okres hellenistyczny, uzbrojenie w epoce brązu (dane archeologiczne a eposy Homera), uzbrojenie hoplitów i lekkozbrojnej piechoty, uzbrojenie kawalerzystów;
– epoka kamienia, uzbrojenie w epoce kamienia;
– epoka brązu i wczesna epoka żelaza, uzbrojenie w epoce brązu i we wczesnej epoce żelaza;
– okres lateński, uzbrojenie w okresie lateńskim;
– okres wpływów rzymskich, uzbrojenie w okresie rzymskim;
– okres wędrówek ludów (Germanie, Hunowie) uzbrojenie, symbolika broni;
– wczesne średniowiecze, ewolucja uzbrojenia, wzrost roli ciężkiej konnicy; późne średniowiecze, uzbrojenie, broń palna, artyleria i jej rola w sztuce oblężniczej;
– I wojna światowa i wojna polsko-bolszewicka, nowe rodzaje uzbrojenia: karabiny maszynowe, lotnictwo, czołgi, gazy bojowe, sterowce;
– II wojna światowa, uzbrojenie.

10. Odtwórstwo historyczne:
– dawne techniki i sposoby walki od starożytności po nowożytność.