Wólka Prusinowska – cmentarzysko z okresu wędrówek ludów

Kierownik badań: mgr Kamil Niemczak, mgr Iwona Lewoc
Miejsce badań: Wólka Prusinowska, gm. Piecki, pow. mrągowski
Kraj: Polska
Instytucje uczestniczące w badaniach:  Fundacja Terra Desolata
Charakter stanowiska: cmentarzysko
Opis badań: Nekropola ludności grupy olsztyńskiej datowana na rozwinięty okres wędrówek ludów znajduje się w powiecie mrągowskim, na północno-wschodnim, wysokim brzegu jeziora Wielki Zyzdrój. Znana od końca XIX w. Podczas współczesnych wykopalisk odkryto: m.in. płytkową zapinkę pięciopalczastą, zapinkę tarczowatą z zachowaną wkładką drewnianą, żelazną sprzączkę z trapezowatą, przewężoną ramką (świadectwo kontaktów z Awarami) oraz brązowe szczypczyki z dwoma liniami rytymi biegnącymi wzdłuż krawędzi. Poza tym odnaleziono kilkaset fragmentów ceramiki. Część była ornamentowana.
Więcej informacji na stronie: https://terradesolata.pl/
Projekt/finansowanie:  badania finansowane są przez  Instytut Archeologii UW, Radę Konsultacyjną ds. Studenckiego Ruchu Naukowego, Fundację Universitatis Varsoviensis, Fundację Uniwersytetu Warszawskiego oraz Fundację Terra Desolata.

Failaka – badania strefy przybrzeżnej wokół wyspy

Kierownik badań:  prof. dr hab. Piotr Bieliński, dr Agnieszka Pieńkowska, mgr Magdalena Nowakowska (prowadząca badania)
Miejsce badań: Wyspa Failaka,
Kraj:  Kuwejt
Instytucje uczestniczące w badaniach: Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW oraz National Council of Culture, Arts and Letter, State of Kuwait
Charakter stanowiska: Badania strefy przybrzeżnej wokół wyspy Failaka
Opis badań: Polsko-kuwejcki projekt: “Waterfront and Underwater Archaeology of Kuwait. Archeorisk on the Coastal Zone around Failaka Island, Kuwait” stanowi pierwsze archeologiczne badania mające na celu ochronę podwodnego, archeologicznego dziedzictwa kultury wokół kuwejckiej wyspy Failaka w Zatoce Arabskiej. Celem projektu jest rejestracja, dokumentacja i opracowanie stanowisk archeologicznych zlokalizowanych w strefie pływowej wokół wyspy. W ciągu ostatnich pięciu sezonów badawczych zarejestrowano 33 konstrukcje kamienne w większości będące pozostałościami pułapek na ryby oraz stanowiące infrastrukturę trzech portów.
Projekt/finansowanie: “Waterfront and Underwater Archaeology of Kuwait. Archeorisk on the Coastal Zone around Failaka Island, Kuwait.

Gołębiewo – cmentarzysko kultury przeworskiej

Kierownik badań: dr  Andrzej Maciałowicz
Miejsce badań:
Gołębiewo st. 14, gm. Kozłowo, pow. nidzicki, woj. warmińsko-mazurskie
Kraj: Polska
Instytucje uczestniczące w badaniach: Instytut Archeologii UW
Charakter stanowiska: cmentarzysko kultury przeworskiej
Opis badań:
Jedna z najbardziej rozległych ciałopalnych nekropoli kultury przeworskiej z młodszego okresu przedrzymskiego i wczesnego okresu wpływów rzymskich (II w. przed Chr. – II w. po Chr.), która dostarczyła m.in. licznej serii żelaznego uzbrojenia.
Projekt/finansowanie:
“Młodsza epoka żelaza na ziemiach pruskich – badania ratownicze na cmentarzyskach w Czerwonym Dworze (st. XXI), Gołębiewie (st. XIV) i Pieckach (st. I), woj. warmińsko-mazurskie” – projekt zrealizowany w 2008 r. (wraz z P. Szymańskim i M. Rudnickim) w ramach Programu Operacyjnego „Dziedzictwo kulturowe” (priorytet 4), finansowanego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

 

Szczepanki – obozowisko łowców-zbieraczy z epoki kamienia

Kierownik badań: dr  hab. Witold Gumiński
Miejsce badań: Szczepanki 8, gm. Wydminy, pow. giżycki
Kraj: Polska
Instytucje uczestniczące w badaniach: Instytut Archeologii UW
Charakter stanowiska: Stanowisko torfowe – cykl obozowisk łowców-zbieraczy z epoki kamienia
Opis badań: Paleośrodowisko, gospodarka, osadnictwo, obrządek pogrzebowy i wytwory drewniane, kościane, bursztynowe, kamienne, krzemienne i ceramika w kolejnych okresach epoki kamienia – od późnego paleolitu, przez mezolit, paraneolit (kulturę Zedmar) po koniec neolitu.

Aktualnie realizowany jest projekt badawczy dotyczący praktyk pogrzebowych na stanowisku Szczepanki:
NCN Opus 20; nr 2020/39/B/HS3/02375 Chronologia bezwzględna pochówków i luźnych kości ludzkich ze stanowisk łowiecko-zbierackich epoki kamienia Dudka i Szczepanki na Mazurach

Qumayrah Ain 2 – osada neolityczna

Kierownik badań: dr Marcin Białowarczuk
Miejsce badań: Qumayrah Ain 2 (QA 2)
Kraj:  Sułtanat Omanu
Instytucje uczestniczące w badaniach: Instytut Archeologii UW Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW, Ministerstwo Dziedzictwa i Kultury Sułtanatu Omanu
Charakter stanowiska: osada
Opis badań: Badania osady prowadzone były w latach 2016 – 2017 w ramach polsko-omańskiego projektu archeologicznego kierowanego przez Prof. Piotra Bielińskiego. Projekt obejmowały prospekcję powierzchniową nierozpoznanej dotychczas archeologicznie doliny Qumeira oraz badania wykopaliskowe wybranych stanowisk z różnych okresów. Prezentowane stanowisko QA 2 związane jest z pobytami osadników neolitycznych, sezonowo zasiedlających obszary wyżynno-górskie północnego Omanu. Dotychczas natrafiono tu na pozostałości zabudowy szałasowej, palenisk i konstrukcji gospodarczych oraz liczne zabytki krzemienne i kamienne. Analiza techno-typologiczna odkrytych materiałów, potwierdzona częściowo badaniami radiowęglowymi,  pozwala wstępnie określić funkcjonowanie osady  w 2 połowie V i w IV tys. BC, co odpowiada późnemu neolitowi.
Projekt/finansowanie: Omańsko-polski projekt archeologiczny w dolinie Qumeira – CAŚ UW oraz Ministerstwo Dziedzictwa i Kultury Sułtanatu Omanu.

Supraśl – miejsce obrzędowe

Kierownik badań: dr hab. Dariusz Manasterski
Miejsce badań: Supraśl 3, gm. Supraśl, pow. białostocki
Kraj: Polska
Instytucje uczestniczące w badaniach: Instytut Archeologii UW, Muzeum Podlaskie w Białymstoku;
Charakter stanowiska: miejsce obrzędowe
Opis badań: Pracami wykopaliskowymi objęto obszar piaszczystego wyniesienia pośród rozlewisk rzeki Supraśl w obrębie Puszczy Knyszyńskiej, na którym rozpoznano dotychczas cztery obiekty o charakterze obrzędowym związane z działalnością ludności zaliczanej do kręgu kulturowego pucharów dzwonowatych, ślady pobytu ludności kultury ceramiki sznurowej oraz łużyckiej z wczesnej epoki żelaza.
Projekt/finansowanie: Interdyscyplinarne badania mikroregionu Puszczy Knyszyńskiej (finansowane z budżetu Instytutu Archeologii UW i Muzeum Podlaskiego w Białymstoku).

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

Tell el-Retaba – egipska twierdza w Wadi Toumilat

Kierownik badań: dr Sławomir Rzepka
Miejsce badań: Tell el-Retaba, Wadi Toumilat, Egipt
Charakter stanowiska: twierdza ramessydzka i późniejsza osada
Datowanie: Średnie Państwo – Okres Ptolemejski

Tell el-Retaba – egipska twierdza w Wadi Toumilat

Tell el-Retaba leży w strategicznym punkcie, w środkowej części Wadi Toumilat, przez którą prowadził ważny szlak łączący Egipt z Syropalestyną. Miejsce to wielu badaczy identyfikuje z biblijnym Pitom. Co najmniej od czasów XVIII dynastii istniała w tym miejscu twierdza (osadnictwo wcześniejsze sugerują powierzchniowe znaleziska ceramiki z czasów Średniego Państwa). W Okresie Późnym miejsce to straciło na znaczeniu na rzecz pobliskiego Tell el-Maskhuta, osadnictwo trwało jednak po Okres Ptolemejski.
W kwietniu 2007 roku prace na stanowisku rozpoczęła Tell el-Retaba Archaeological Mission, działająca z ramienia Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW, we współpracy ze słowacką Aigyptos Foundation. Przeprowadzono badania powierzchniowe (w tym prospekcję geofizyczną), od roku 2008 trwają badana wykopaliskowe. W pracach uczestniczy dr hab. Anna Wodzińska.

Tell Arbid – miasto w północnej Mezopotamii

Kierownik badań: prof. dr hab. Piotr Bieliński (Polish Centre of Mediterranean Archaeology, University of Warsaw)
Miejsce badań: Tell Arbid, północno-wschodnia Syria (dorzecze Chaburu).
Charakter stanowiska: miasto, stanowisko wielokulturowe.
Instytucje uczestniczące w badaniach: Wydział Archeologii UW, Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej
Datowanie: III–I tysiąclecie p.n.e.
Więcej informacji: Polish-Syrian Archaeological Expedition to Tell Arbid

Tell Arbid – badania w północnej Mezopotamii
Badania były prowadzone w latach 1996–2010 przez pracowników Wydziału Archeologii w ramach struktury CAŚ.

Stanowisko jest „tellem”, co jest arabskim terminem określającym wzgórze ruin; składają się na nie duży tell główny – z tzw. cytadelą oraz dolnym miastem i cztery mniejsze telle satelitarne. Badane są głównie pozostałości datowane na okres od III do I tysiąclecia p.n.e. Jak dotąd nie jest znana starożytna nazwa stanowiska – współczesna nazwa – „Arbid”, to arabskie określenie czarnego węża.
Największy zasięg stanowisko miało w pierwszej połowie III tysiąclecia p.n.e. (okres tak zwanej kultury Niniwa 5 i okres wczesnodynastyczny III). Tell Arbid było wówczas dużym miastem z gęstą siatką zabudowy mieszkalnej a także budowlami reprezentacyjnymi, związanymi z działalnością o charakterze oficjalnym. W tym okresie był to prawdopodobnie jeden ze znaczących ośrodków miejskich północnej Mezopotamii.
Osadnictwo było kontynuowane także w drugiej połowie III tysiąclecia p.n.e. (w okresie akadyjskim). Pod koniec tego tysiąclecia na tellu zaszły jednak poważne zmiany, z tego okresu są znane jak dotąd tylko nieliczne pozostałości architektoniczne. Znaleziono natomiast kilka bogatych pochówków dziecięcych wyposażonych w liczne metalowe ozdoby (wyposażenie jednego z grobów na zdjęciu).
W II tysiącleciu p.n.e. – w okresie gdy na południu Mezopotamii panowała dynastia Hammurabiego a Asyrią władał Szamsziadad I, zasięg osadnictwa na Tell Arbid zdecydowanie skurczył się, zmienił się też jego charakter. Nie było już gęstej zabudowy miejskiej, ale luźne skupiska domów i instalacji gospodarczych (tzw. okres ceramiki chaburskiej). Zabudowie towarzyszyły groby i grobowce mieszkańców osiedla. Z kolejnego okresu, gdy Tell Arbid stało się częścią państwa mitannijskiego (druga połowa II tysiąclecia p.n.e.), pochodzi znalezisko dwóch wspaniałych grobowców. W każdym z nich pochowano dorosłą kobietę, a wraz z nimi złożono do grobów piękną i cenną biżuterię (przykład na zdjęciu), bogate zestawy naczyń, skaraboidy a także liczne dary w postaci ofiary z różnych gatunków zwierząt.
Pozostałości z I tysiąclecia p.n.e. (przede wszystkim z okresu nowobabilońskiego) to głównie domy mieszkalne – zachowały się one tylko w nielicznych miejscach stanowiska.
Tell Arbid zasiedlone było przez pewien czas także w okresie hellenistycznym (do ok. II w. n.e.). Pozostałości hellenistyczne odkryte zostały jedynie w dwóch sektorach wykopaliskowych. W tym okresie Arbid był prawdopodobnie tylko osadą zamieszkaną przez niewielką populację, solidnie zbudowane domostwa, kilka bogato wyposażonych grobów i inne drobne znaleziska wskazują jednakże, że mieszkańcy tej osady należeć musieli do zamożnych posiadaczy ziemskich.

Tanais – badania miasta antycznego nad Morzem Azowskim w Rosji

Tanais
Kierownik badań: dr Marcin Matera
Miejsce badań: Tanais, Miasnikowski rejon, Obwód rostowski, północne wybrzeże M. Azowskiego, Rosja.
Charakter stanowiska: miasto antyczne, kolonia grecka
Instytucje uczestniczące w badaniach: Muzeum-Rezerwat “Tanais”, Instytut Archeologii UW, Ośrodek Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej UW
Datowanie: III w. pne. – III w. ne.
Projekt/finansowanie: Aktualnie badania prowadzone są w ramach projektu “Hellenistyczna zabudowa Tanais – fortyfikacje i przyległy teren miejski. Kontynuacja badań”, finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki (2016/21/B/HS3/03423).
Tanais
Opis badań:
Badania archeologiczne w Tanais rozpoczęły się w roku 1853. Ekspedycja Uniwersytetu Warszawskiego pracuje na stanowisku od 1995 roku. Badania ekspedycji Uniwersytetu Warszawskiego początkowo prowadzone były na terenie zachodniej nekropoli miasta. W roku 1999 rozpoczęto prace badawcze w wykopie XXV położonym w zachodniej części Tanais. W trakcie 20 kampanii wykopaliskowych udało się odsłonić fragment fortyfikacji i wewnętrznej zabudowy miasta. Jednym z najważniejszych odkryć jest rów obronny i wiodący przez niego do bramy miejskiej drewniano-kamienny most. Konstrukcja mostu jest unikalna i nie znajduje analogii w całym świecie kultury antycznej. Do systemu fortyfikacji należały także kamienne mury obronne wraz z murem czołowym tzw. protejchizmą. Archeolodzy z Uniwesytetu Warszawskiego odkryli także bramę miejską. Ponadto odsłonięty został fragment wewnętrznej zabudowy miasta wraz z siatką ulic. Najciekawsze ustalenia związane z zabudową zachodniej części Tanais dokonane zostały w trakcie kilku ostatnich sezonów wykopaliskowych. Udało się zarejestrować fazę przebudowy datowaną na I w. n.e. Do tej pory uważano, że Tanais zachodnie funkcjonowało jedynie do momentu zniszczenia miasta pod koniec I w. p.n.e. przez króla Bosporu Polemona I.

Saqqara – badania nekropolii w Egipcie

Kierownik badań: Prof. Karol Myśliwiec
Miejsce badań: Saqqara, Egipt.
Charakter stanowiska: cmentarzysko.
Datowanie: okres Starego Państwa.

Saqqara – nekropola na zachód od piramidy Dżesera
Wykopaliska, kierowane są przez prof. Karola Myśliwca, udział w nich bierze dr Kamil Kuraszkiewicz. Są one prowadzone na terenie nekropoli urzędników z czasów późnego Starego Państwa, łączącej się ze strukturami wcześniejszymi i ponownie użytkowanej w schyłkowym okresie historii Egiptu faraońskiego. Prace wykopaliskowe są prowadzone równolegle z pracami dokumentacyjnymi i konserwatorskimi.