Odwołane zajęcia

Z powodu wyjazdu służbowego dr Michał Przeździecki odwołuje najbliższe zajęcia  (17.10.2023) pt. Nadmorski krajobraz kulturowy… .

Novae – rzymski obóz legionowy i miasto późnoantyczne

Kierownik badań: dr hab. Agnieszka Tomas
Miejsce badań: Novae
Kraj: Bułgaria
Instytucje uczestniczące w badaniach: Wydział Archeologii UW, Bułgarska Akademia Nauk i Narodowy Instytut Archeologii z Muzeum
Charakter stanowiska: rzymski obóz legionowy (castra legionis), osiedle przyobozowe (canabae legionis) i miasto późnoantyczne.

Chronologia: I-VI w.

Obóz w Novae leży dziś w północnej Bułgarii, nad Dunajem, nieopodal miasta Swisztow. Został założony prawdopodobnie około połowy I w. n.e. Z tym miejscem związany jest legion I Italski, którego obecność poświadczona jest do lat 30. V w. n.e. Na terenie obozu, który zajmuje 17,99 ha, odkryto monumentalne budowle, wśród których najważniejszą jest komendantura obozu (principia), choć równie okazały jest szpital legionowy (valetudinarium) oraz łaźnie (thermae legionis). Od strony zachodniej obozu istniało osiedle (canabae), a od strony południowej i wschodniej nekropola. W okresie późnoantycznym fortyfikacje Novae wzmocniono, a od strony wschodniej do obozu przyłączono dodatkowy teren (tzw. aneks), który obejmuje powierzchnię około 8 ha. W tym czasie w obrębie murów mieszkali zarówno żołnierze, jak i ludność cywilna. Ślady najpóźniejszej aktywności Rzymian pochodzą z końca VI w.

Fot. F. Zoń

Opis aktualnych badań: W roku 2021 rozpoczęliśmy badania w centralnej  części stanowiska, bezpośrednio za komendanturą obozu (principia). W tym miejscu w 2005 roku zadokumentowano pozostałości masywnej budowli o regularnym rozplanowaniu, a także wtórnie użytą bazę posągu legata legionu I Italskiego w okresie panowania Gordiana III. Celem badań jest ustalenie  charakteru zabudowy tej części obozu oraz ustalenie funkcji wspomnianej budowli, która być może stanowiła siedzibę dowódcy legionu (praetorium).

Dzięki odkryciom w latach 2021–2022 dowiedzieliśmy się, że zabudowa w tym miejscu miała charakter mieszkalny do późnego okresu antycznego.

Zobacz film o naszym zespole i badaniach w Novae FILM

Poprzedni projekt, obejmujący badania na terenie późnoantycznej dzielnicy Novae (tzw. aneksu) oraz nekropoli został zakończony w roku 2021.

Projekt zakończony: „Osiedle cywilne przy rzymskim obozie legionowym w Novae (Mezja Dolna) i jego losy w okresie późnego antyku”, NCN, OPUS 10, nr UMO-2015/19B/HS3/017/90, Termin realizacji: 5.06.2016 – 5.06.2022 r.

Zobacz więcej tutaj

Publikacje:

  • A. Tomas, E. Jaskulska, J. Dworniak-Jarych, E Jęczmienowski, T. Dziurdzik, A. Mech, The eastern necropolis at Novae, Archaeologia Bulgarica 24/3, 2020, 37–63
  • The transformation of Novae. Eastern necropolis and the late Roman extension [in:] Transformations in Antiquity, A. Tomas (ed.), BREPOLS, RomA Series (w przygotowaniu)

Pozostałe projekty Wydziału Archeologii UW realizowane w Novae:

Novae 2017-2021. In medio castrorum. Statuaryczno-epigraficzny pejzaż centralnej części rzymskiego obozu w Novae (T. Sarnowski, projekt bezwykopaliskowy)

Novae 2012-2015. Badania struktur osadniczych przy użyciu niedestrukcyjnych metod badań terenowych (A. Tomas, zakończony)

Novae 2009-2011. Komendantura obozu i fortyfikacje (T. Sarnowski, zakończony)

 

 

 

 

Podlesie – cmentarzysko kultury łużyckiej

Kierownik badań: mgr Artur Grabarek
Miejsce badań: Podlesie 5, gm. Oleśnica, pow. staszowski
Kraj: Polska
Instytucje uczestniczące w badaniach: Instytut Archeologii UW
Charakter stanowiska: osada kultury ceramiki wstęgowej rytej
Opis badań: Podlesie to niewielka wieś, położona ok. 5 km na wschód od Oleśnicy w woj. świętokrzyskim.W latach 2014-2017 na stanowisku przeprowadzono badania, w trakcie których przebadano powierzchnię 150 m². Odkryto ponad 100 ciałopalnych grobów popielnicowych należących do kultury tarnobrzeskiej. Dużą wartość naukową niesie za sobą nie tylko zróżnicowany inwentarz ceramiczny, ale także bardzo bogaty zbiór zabytków z brązu i krzemienia. Część z wystąpiła w kontekście grobowym. Odkryto także dwa bogato wyposażone groby k. przeworskiej. Analiza potwierdziła podobieństwo materiałów zabytkowych z Podlesia do inwentarzy innych cmentarzysk kultury łużyckiej z terenu wschodniej części Niecki Nidziańskiej.
Projekt/finansowanie: 

Podlesie – osada wczesnoneolityczna

Kierownik badań: mgr Artur Grabarek
Miejsce badań: Podlesie 6, gm. Oleśnica, pow. staszowski
Kraj: Polska
Instytucje uczestniczące w badaniach: Instytut Archeologii UW
Charakter stanowiska: osada kultury ceramiki wstęgowej rytej
Opis badań:
W latach 2014-2018 na stanowisku przebadano powierzchnię 380 m². Pozyskano około 13000 zabytków: 9000 fragmentów ceramiki, 2400 wyrobów krzemiennych, 100 wytworów obsydianowych, 110 artefaktów kamiennych, a także ciężarki gliniane, przęśliki, fragmenty kości zwierzęcych. Obserwacje stratygraficzne, planigraficzne oraz wyniki kompleksowej analizy materiału zabytkowego, jednoznacznie wskazują, iż mamy do czynienia z, jednorodnym kulturowo zespołem, stanowiącym pozostałość osady ze środkowej i późnej fazy KCWR. Charakter znalezisk czynią ze stanowiska w Podlesiu jeden z ważniejszych punktów na mapie osadnictwa KCWR w regionie Niecki Nidziańskiej.
Projekt/finansowanie:

Szestowica – cmentarzysko kurhanowe z okresu wikińskiego

Kierownik badań: dr Dariusz Błaszczyk, dr Viacheslav Skorokhod
Miejsce badań: Szestowica
Kraj: Ukraina
Instytucje uczestniczące w badaniach: Instytut Archeologii UW
Charakter stanowiska: cmentarzysko kurhanowe z okresu wczesnego średniowiecza oraz Centrum Archeologii i Historii Starożytnej, Czernichowski Narodowy Uniwersytet Pedagogiczny im. Tarasa Szewczenki
Opis badań: adania prowadzone są na cmentarzysku kurhanowym stanowiącego część kompleksu osadniczego z okresu wczesnego średniowiecza składającego się z grodziska i osady przygrodowej. Celem badań jest przebadanie z użyciem nowoczesnych metod (zdjęcia z drona, dokumentacja 3D, badania fizykochemiczne) wybranej części cmentarzyska, określenie dokładnej jego chronologii, rekonstrukcję stosowanego obrządku pogrzebowego oraz identyfikację przynależności społeczno-kulturowej pochowanych na nim ludzi.
Projekt/finansowanie: „Szestowica – cmentarzysko kurhanowe z okresu wikińskiego”. Badania finansowane ze środków Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego i Centrum Archeologii i Historii Starożytnej, Czernichowskiego Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. Tarasa Szewczenki.