Kierownik badań: Dr Nazarij Buławka (WAUW)
Miejsce badań: okolice Kabulu oraz oaza Balch w Afganistanie
Typ badań: badania wykorzystujące sztuczną inteligencję oraz teledetekcję
Datowanie: wszystkie fazy chronologiczne
Projekt AiQala skupia się na zbadaniu rozwoju ufortyfikowanych wiosek, znanych jako qala, w Afganistanie i sąsiednich regionach.
Qala to ufortyfikowana, wolnostojąca wioska lub rezydencja właściciela ziemskiego, powszechnie spotykana w Iranie, Afganistanie i krajach sąsiednich. Osady tego typu odgrywały kluczową rolę w organizacji przestrzennej i społecznej w okresie imperium Sasanidów (224–651 n.e.) oraz w okresie muzułmańskim. Typowa qala ma plan prostokątny. Otacza ją gruby mur, a chronią ją wieże, co sprawia, że łatwo ją rozpoznać na zdjęciach satelitarnych i lotniczych. Dane dotyczące lokalizacji wsi typu qala pochodzą z licznych badań etnograficznych i archeologicznych. Pomimo szeroko zakrojonych badań nie podjęto dotychczas żadnych prób wykorzystania sztucznej inteligencji (głębokiego uczenia) do zbadania ich rozmieszczenia.
AiQala to projekt badawczy finansowany przez Narodowe Centrum Nauki w Polsce (UMO-2025/57/B/HS3/04379), którego celem jest wyjaśnienie roli qala w rozwoju złożonych społeczeństw w Afganistanie. Projekt obejmuje opracowanie modeli głębokiego uczenia w celu wykrywania ufortyfikowanych wiosek qala, otaczających je układów pól uprawnych oraz śladów systemów wodnych, w tym kanatów (Buławka, Orengo i Berganzo-Besga 2024).
Odnośniki
Finansowanie
AIQala: Badania czynników kulturowych, społeczno-ekonomicznych i geograficznych w powstawaniu ufortyfikowanych osad i ich związku z systemami irygacyjnymi przy użyciu metod historycznych, archeologicznych, etnograficznych i sztucznej inteligencji (NCN, OPUS 29, UMO-2025/57/B/HS3/04379)
