Zofia Sztetyłło z domu Szulc (9 stycznia 1932 – 7 listopada 2020) urodziła się w Pułtusku i tam w roku 1950 ukończyła szkołę średnią. W tymże roku rozpoczęła studia na Uniwersytecie Warszawskim, na kierunku filologia klasyczna. Rok później zaczęła studiować archeologię śródziemnomorską. Studia zakończyła w 1955 roku, broniąc pracę magisterską pod kierunkiem profesora Kazimierza Michałowskiego. Jeszcze w trakcie studiów została zatrudniona w Katedrze Archeologii Śródziemnomorskiej (późniejszy Instytut Archeologii), w której pracowała jako pracownik naukowy aż do przejścia na emeryturę w roku 1993. W trakcie pracy pełniła także różne funkcje administracyjne, będąc m. in. wicedyrektorem Instytutu Archeologii UW (1976–1981) czy kierownikiem Stacji Archeologii Śródziemnomorskiej w Kairze (1982–1983).
W 1957 roku wyjechała na swoje pierwsze wykopaliska związane z badaniem kultur antycznych. Były to prace w greckiej kolonii Myrmekion, położonej obecnie w granicach współczesnego miasta Kercz na Krymie (Ukraina). Jedną z ciekawszych kategorii zabytków pozyskiwanych w trakcie wykopalisk były odciski stempli na fragmentach naczyń ceramicznych, szczególnie amfor transportowych, do opracowania których przekonał młodą panią magister kierownik wykopalisk – prof. Michałowski. Resztę naukowego życia Profesor Sztetyłło poświęciła badaniom odcisków stempli na glinie, przede wszystkim napisanych w języku greckim. Interesowała Ją także identyfikacja antycznych dzieł sztuki przedstawianych na stemplach. Jej badania wymagały wielu staży w zagranicznych muzeach, najpierw w Ermitażu, a potem m. in. w Atenach i w Aleksandrii. Uczestniczyła także jako archeolog terenowy w licznych wykopaliskach Uniwersytetu Warszawskiego – najpierw w ZSRR, następnie w Egipcie i na Cyprze. Szczególnie Aleksandria, Marina el-Alamein i Nea Pafos zawdzięczają prof. Zofii Sztetyłło liczne opracowania zabytków, szczególnie odcisków stempli na amforach transportowych (będących często jedynym materiałem epigraficznym pomagającym wydatować poszczególne warstwy kulturowe). Zajmowała się również popularyzacją wiedzy o kulturze antycznej, zwłaszcza Grecji i Morza Czarnego.
Dorobek publikacyjny Zofii Sztetyłło obejmuje ponad 80 prac naukowych, w tym monografie, artykuły, opracowania materiałów wykopaliskowych oraz studia nad zbiorami muzealnymi. Do najważniejszych publikacji należą praca doktorska (Przedstawienia figuralne na stemplach amfor z polskich wykopalisk archeologicznych, wyd. 1963) i habilitacyjna (Rola Myrmekionu w życiu gospodarczym państwa bosforskiego w IV–I w. p.n.e., wyd. 1972), a także opracowania poświęcone ceramice stemplowanej oraz gospodarce świata antycznego. Była również autorką pierwszego polskiego podręcznika z zakresu greckiej epigrafiki ceramicznej, przeznaczonego dla studentów. Publikowała liczne hasła encyklopedyczne w wydawnictwach krajowych i zagranicznych, m.in. w The Princeton Encyclopedia of Classical Sites, Sztuce świata oraz Encyklopedii sztuki starożytnej.
Tytuł profesora nadzwyczajnego otrzymała w 1979 roku, a zwyczajnego w 1993 roku. Była członkiem wielu gremiów naukowych w Polsce i za granicą. Stworzyła serię wydawniczą „Studia Archeologiczne Instytutu Archeologii UW” (późniejsze „Studia i Materiały Archeologiczne”), które pozwalały publikować artykuły starszym rocznikom studentów i młodszym pracownikom naukowym.
Profesor dr hab. Zofia Sztetyłło poświęcała wiele czasu i uwagi studentom, dla których napisała kilka skryptów dotyczących sztuki i kultury starożytnej Grecji. Wypromowała także wielu magistrów i doktorów.
Odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski w 1978 roku.
W 2005 roku ukazał się poświęcony Jej osobie XX tom „Études et Travaux” wydany przez Zakład Archeologii Śródziemnomorskiej Polskiej Akademii Nauk.
Tomasz Scholl
Życiorys i bibliografia Zofii Sztetyłło:
- A. Daszewski, Professor Zofia Sztetyłło. Scientific profile, „Études et Travaux” XX, 2005, 11–14.
- T. Scholl, Bibliographie du Professeur Zofia Sztetyłło, „Études et Travaux” XX, 2005, 15–21.
- J. Scholl, Sztetyłło Zofia Anna, [w:] S. K. Kozłowski, K. Szymczak (red.), Słownik biograficzny archeologów polskich, Kraków 2025, 228–229.